ການປ້ອງກັນມະເຮັງຕັບ

ຂໍ້ມູນທົ່ວໄປກ່ຽວກັບມະເຮັງຕັບ

ມະເຮັງຕັບ ແມ່ນພະຍາດທີ່ຈຸລັງມະເຮັງກໍ່ຕົວຂຶ້ນຢູ່ໃນເນື້ອເຍື່ອຂອງຕັບ.

ຕັບເປັນໜຶ່ງໃນອະໄວຍະວະທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນຮ່າງກາຍ. ມັນມີສອງກ້ອນ ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍສ່ວນເທິງເບື້ອງຂວາຂອງທ້ອງພາຍໃນກະດູກຂ້າງ. ສາມໜ້າທີ່ສຳຄັນຫຼາຍຢ່າງຂອງຕັບຄື:

• ເພື່ອກັ່ນຕອງສານທີ່ເປັນອັນຕະລາຍອອກຈາກເລືອດ ເພື່ອໃຫ້ພວກມັນສາມາດຖ່າຍທອດອອກຈາກຮ່າງກາຍຜ່ານທາງອາຈົມ ແລະ ປັດສະວະ.
• ເພື່ອສ້າງນໍ້າບີເພື່ອຊ່ວຍຍ່ອຍໄຂມັນຈາກອາຫານ.
• ເພື່ອເກັບຮັກສາ glycogen (ນ້ຳຕານ) ເຊິ່ງຮ່າງກາຍໃຊ້ເປັນພະລັງງານ.

ການກວດຫາ ແລະ ປິ່ນປົວມະເຮັງຕັບແຕ່ຫົວທີອາດຈະຊ່ວຍປ້ອງກັນການເສຍຊີວິດຈາກມະເຮັງຕັບໄດ້.

ການຕິດເຊື້ອໄວຣັດຕັບອັກເສບບາງຊະນິດສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດພະຍາດຕັບອັກເສບ ແລະ ອາດຈະນໍາໄປສູ່ມະເຮັງຕັບໄດ້.

ພະຍາດຕັບອັກເສບສ່ວນຫຼາຍມັກເກີດຈາກໄວຣັດຕັບອັກເສບ. ພະຍາດຕັບອັກເສບເປັນພະຍາດທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດການອັກເສບ (ໃຄ່ບວມ) ຂອງຕັບ. ຄວາມເສຍຫາຍຕໍ່ຕັບຈາກພະຍາດຕັບອັກເສບທີ່ເປັນເວລາດົນນານສາມາດເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເປັນມະເຮັງຕັບ.

ຕັບອັກເສບບີ (HBV) ແລະ ຕັບອັກເສບຊີ (HCV) ແມ່ນໄວຣັດຕັບອັກເສບສອງຊະນິດ. ການຕິດເຊື້ອ HBV ຫຼື HCV ຊຳເຮື້ອສາມາດເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເປັນມະເຮັງຕັບ.

1. ພະຍາດຕັບອັກເສບບີ

ພະຍາດຕັບອັກເສບບີ (HBV) ເກີດຈາກການສຳຜັດກັບເລືອດ, ນໍ້າອະສຸຈິ, ຫຼື ນໍ້າໃນຮ່າງກາຍຂອງຜູ້ທີ່ຕິດເຊື້ອໄວຣັດຕັບອັກເສບບີ. ການຕິດເຊື້ອສາມາດຕິດຕໍ່ຈາກແມ່ສູ່ລູກໃນເວລາເກີດລູກ, ການຮ່ວມເພດ, ຫຼື ໂດຍການໃຊ້ເຂັມສັກຢາເສບຕິດຮ່ວມກັນ. ມັນສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດຮອຍແປ້ວຂອງຕັບ (ຕັບແຂງ) ເຊິ່ງອາດຈະນໍາໄປສູ່ມະເຮັງຕັບ.

2. ພະຍາດຕັບອັກເສບຊີ

HCV ເກີດຈາກການສຳຜັດກັບເລືອດຂອງຜູ້ທີ່ຕິດເຊື້ອໄວຣັດ HCV. ການຕິດເຊື້ອສາມາດແຜ່ລາມໄດ້ໂດຍການແບ່ງປັນເຂັມທີ່ໃຊ້ສັກຢາເສບຕິດ ຫຼື ບາງຄັ້ງກໍ່ຜ່ານການຮ່ວມເພດ. ໃນອະດີດ, ມັນຍັງແຜ່ລາມໃນລະຫວ່າງການໃສ່ເລືອດ ຫຼື ການປ່ຽນອະໄວຍະວະ. ໃນປະຈຸບັນ, ທະນາຄານເລືອດຈະກວດເລືອດຂອງຜູ້ບໍລິຈາກທັງໝົດເພື່ອຊອກຫາເຊື້ອ HCV, ເຊິ່ງຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງໃນການຕິດເຊື້ອໄວຣັດຈາກການໃສ່ເລືອດໄດ້ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ມັນສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດຮອຍແປ້ວຂອງຕັບ (ພະຍາດຕັບແຂງ) ທີ່ອາດຈະນຳໄປສູ່ມະເຮັງຕັບ.

ການປ້ອງກັນມະເຮັງຕັບ

ການຫຼີກລ່ຽງປັດໄຈສ່ຽງ ແລະ ການເພີ່ມປັດໄຈປ້ອງກັນອາດຈະຊ່ວຍປ້ອງກັນມະເຮັງໄດ້.

ການຫຼີກລ່ຽງປັດໄຈສ່ຽງຕໍ່ການເປັນມະເຮັງອາດຈະຊ່ວຍປ້ອງກັນມະເຮັງບາງຊະນິດໄດ້. ປັດໄຈສ່ຽງປະກອບມີການສູບຢາ, ການມີນ້ຳໜັກເກີນ, ແລະ ການບໍ່ອອກກຳລັງກາຍພຽງພໍ. ການເພີ່ມປັດໄຈປ້ອງກັນເຊັ່ນ: ການເຊົາສູບຢາ ແລະ ການອອກກຳລັງກາຍອາດຈະຊ່ວຍປ້ອງກັນມະເຮັງບາງຊະນິດໄດ້. ປຶກສາກັບທ່ານໝໍ ຫຼື ຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານສຸຂະພາບຄົນອື່ນໆກ່ຽວກັບວິທີທີ່ທ່ານອາດຈະຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຂອງການເປັນມະເຮັງ.

ການຕິດເຊື້ອຕັບອັກເສບຊະນິດ B ແລະ C ຊໍາເຮື້ອແມ່ນປັດໃຈສ່ຽງທີ່ອາດຈະນໍາໄປສູ່ມະເຮັງຕັບ.

ການເປັນພະຍາດຕັບອັກເສບບີ (HBV) ຊຳເຮື້ອ ຫຼື ພະຍາດຕັບອັກເສບຊີ (HCV) ຊຳເຮື້ອ ເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເປັນມະເຮັງຕັບ. ຄວາມສ່ຽງແມ່ນສູງຂຶ້ນສຳລັບຜູ້ທີ່ມີທັງ HBV ແລະ HCV, ແລະ ສຳລັບຜູ້ທີ່ມີປັດໄຈສ່ຽງອື່ນໆນອກເໜືອໄປຈາກໄວຣັດຕັບອັກເສບ. ຜູ້ຊາຍທີ່ຕິດເຊື້ອ HBV ຫຼື HCV ຊຳເຮື້ອມີແນວໂນ້ມທີ່ຈະເປັນມະເຮັງຕັບຫຼາຍກວ່າແມ່ຍິງທີ່ຕິດເຊື້ອຊຳເຮື້ອດຽວກັນ.

ການຕິດເຊື້ອ HBV ຊໍາເຮື້ອແມ່ນສາເຫດຕົ້ນຕໍຂອງມະເຮັງຕັບໃນອາຊີ ແລະ ອາຟຣິກາ. ການຕິດເຊື້ອ HCV ຊໍາເຮື້ອແມ່ນສາເຫດຕົ້ນຕໍຂອງມະເຮັງຕັບໃນອາເມລິກາເຫນືອ, ເອີຣົບ, ແລະ ຍີ່ປຸ່ນ.

ຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນປັດໄຈສ່ຽງອື່ນໆທີ່ອາດຈະເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເປັນມະເຮັງຕັບ:

1. ພະຍາດຕັບແຂງ

ຄວາມສ່ຽງໃນການເປັນມະເຮັງຕັບຈະເພີ່ມຂຶ້ນສຳລັບຜູ້ທີ່ເປັນພະຍາດຕັບແຂງ, ​​ເຊິ່ງເປັນພະຍາດທີ່ເນື້ອເຍື່ອຕັບທີ່ມີສຸຂະພາບດີຖືກທົດແທນດ້ວຍເນື້ອເຍື່ອຮອຍແປ້ວ. ເນື້ອເຍື່ອຮອຍແປ້ວຈະກີດຂວາງການໄຫຼວຽນຂອງເລືອດຜ່ານຕັບ ແລະ ເຮັດໃຫ້ມັນບໍ່ສາມາດເຮັດວຽກໄດ້ຕາມທີ່ຄວນ. ການຕິດເຫຼົ້າຊຳເຮື້ອ ແລະ ການຕິດເຊື້ອຕັບອັກເສບຊຳເຮື້ອແມ່ນສາເຫດທົ່ວໄປຂອງພະຍາດຕັບແຂງ. ຜູ້ທີ່ເປັນພະຍາດຕັບແຂງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບ HCV ມີຄວາມສ່ຽງສູງທີ່ຈະເປັນມະເຮັງຕັບຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ເປັນພະຍາດຕັບແຂງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບ HBV ຫຼື ການດື່ມເຫຼົ້າ.

2. ດື່ມເຫຼົ້າຫຼາຍ

ການດື່ມເຫຼົ້າຫຼາຍສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດພະຍາດຕັບແຂງ, ​​ເຊິ່ງເປັນປັດໄຈສ່ຽງຕໍ່ການເປັນມະເຮັງຕັບ. ມະເຮັງຕັບຍັງສາມາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ໃນຜູ້ທີ່ດື່ມເຫຼົ້າຫຼາຍທີ່ບໍ່ເປັນພະຍາດຕັບແຂງ. ຜູ້ທີ່ດື່ມເຫຼົ້າຫຼາຍທີ່ເປັນພະຍາດຕັບແຂງມີໂອກາດເປັນມະເຮັງຕັບຫຼາຍກວ່າຜູ້ທີ່ດື່ມເຫຼົ້າຫຼາຍທີ່ບໍ່ເປັນພະຍາດຕັບແຂງເຖິງສິບເທົ່າ.

ການສຶກສາໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າມີຄວາມສ່ຽງເພີ່ມຂຶ້ນຂອງການເປັນມະເຮັງຕັບໃນຜູ້ທີ່ຕິດເຊື້ອ HBV ຫຼື HCV ທີ່ດື່ມເຫຼົ້າຫຼາຍ.

3. ອາຟລາທອກຊິນ ບີ1

ຄວາມສ່ຽງຂອງການເປັນມະເຮັງຕັບອາດຈະເພີ່ມຂຶ້ນໄດ້ໂດຍການກິນອາຫານທີ່ມີສ່ວນປະກອບຂອງອາຟລາທອກຊິນ B1 (ສານພິດຈາກເຊື້ອເຫັດທີ່ສາມາດເຕີບໃຫຍ່ໄດ້ໃນອາຫານເຊັ່ນ: ສາລີ ແລະ ໝາກໄມ້ແຫ້ງເປືອກແຂງ ທີ່ເກັບໄວ້ໃນບ່ອນທີ່ຮ້ອນ ແລະ ຊຸ່ມຊື່ນ). ມັນມັກພົບຫຼາຍໃນອາຟຣິກາໃຕ້ຂອງຊາຮາຣາ, ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້, ແລະ ຈີນ.

4. ພະຍາດຕັບອັກເສບໄຂມັນທີ່ບໍ່ແມ່ນເຫຼົ້າ (NASH)

ພະຍາດຕັບອ້ວນອັກເສບທີ່ບໍ່ແມ່ນເຫຼົ້າ (NASH) ແມ່ນສະພາບທີ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດຮອຍແປ້ວຂອງຕັບ (ພະຍາດຕັບແຂງ) ເຊິ່ງອາດຈະນໍາໄປສູ່ມະເຮັງຕັບ. ມັນເປັນຮູບແບບທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດຂອງພະຍາດຕັບອ້ວນທີ່ບໍ່ແມ່ນເຫຼົ້າ (NAFLD), ບ່ອນທີ່ມີປະລິມານໄຂມັນຜິດປົກກະຕິຢູ່ໃນຕັບ. ໃນບາງຄົນ, ສິ່ງນີ້ສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດການອັກເສບ (ອາການໃຄ່ບວມ) ແລະ ການບາດເຈັບຕໍ່ຈຸລັງຂອງຕັບ.

ການເປັນພະຍາດຕັບແຂງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບ NASH ເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເປັນມະເຮັງຕັບ. ມະເຮັງຕັບຍັງພົບໃນຄົນທີ່ເປັນ NASH ທີ່ບໍ່ເປັນພະຍາດຕັບແຂງ.

5. ການສູບຢາ

ການສູບຢາໄດ້ຖືກເຊື່ອມໂຍງກັບຄວາມສ່ຽງທີ່ສູງຂຶ້ນຂອງການເປັນມະເຮັງຕັບ. ຄວາມສ່ຽງຈະເພີ່ມຂຶ້ນຕາມຈຳນວນຢາສູບທີ່ສູບຕໍ່ມື້ ແລະ ຈຳນວນປີທີ່ບຸກຄົນນັ້ນສູບຢາ.

6. ເງື່ອນໄຂອື່ນໆ

ພະຍາດທາງການແພດ ແລະ ພັນທຸກໍາທີ່ຫາຍາກບາງຢ່າງອາດຈະເພີ່ມຄວາມສ່ຽງຕໍ່ການເປັນມະເຮັງຕັບ. ພະຍາດເຫຼົ່ານີ້ລວມມີດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

• ພະຍາດເລືອດໄຫຼໃນເລືອດທີ່ສືບທອດມາແຕ່ກຳເນີດ (HH) ທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບການປິ່ນປົວ.
• ການຂາດ Alpha-1 antitrypsin (AAT).
• ພະຍາດການເກັບຮັກສາ glycogen.
• Porphyria cutanea tarda (PCT).
• ພະຍາດວິລສັນ.

ປັດໄຈປ້ອງກັນຕໍ່ໄປນີ້ອາດຈະຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຂອງການເປັນມະເຮັງຕັບໄດ້:

1. ວັກຊີນປ້ອງກັນຕັບອັກເສບບີ

ການປ້ອງກັນການຕິດເຊື້ອ HBV (ໂດຍການສັກຢາວັກຊີນປ້ອງກັນ HBV ຕັ້ງແຕ່ເດັກເກີດໃໝ່) ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າສາມາດຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຂອງການເປັນມະເຮັງຕັບໃນເດັກ. ຍັງບໍ່ທັນຮູ້ເທື່ອວ່າການສັກວັກຊີນຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຂອງການເປັນມະເຮັງຕັບໃນຜູ້ໃຫຍ່ຫຼືບໍ່.

2. ການປິ່ນປົວການຕິດເຊື້ອຕັບອັກເສບບີຊຳເຮື້ອ

ທາງເລືອກໃນການປິ່ນປົວສຳລັບຜູ້ທີ່ຕິດເຊື້ອ HBV ຊຳເຮື້ອລວມມີການປິ່ນປົວດ້ວຍ interferon ແລະ nucleos(t)ide analog (NA). ການປິ່ນປົວເຫຼົ່ານີ້ອາດຈະຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງໃນການເປັນມະເຮັງຕັບ.

3. ຫຼຸດຜ່ອນການສຳຜັດກັບອາຟລາທອກຊິນ ບີ1

ການທົດແທນອາຫານທີ່ມີປະລິມານສູງຂອງ aflatoxin B1 ດ້ວຍອາຫານທີ່ມີລະດັບສານພິດຕ່ຳຫຼາຍສາມາດຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງຂອງການເປັນມະເຮັງຕັບໄດ້.

ແຫຼ່ງທີ່ມາ:http://www.chinancpcn.org.cn/cancerMedicineClassic/guideDetail?sId=CDR433423&type=1